Unia Europejska wprowadza radykalne zmiany w swojej polityce energetycznej, które wydają się obiecujące dla obywateli. Najnowszy plan, znany jako Clean Industrial Deal, jest odpowiedzią na potrzebę reform w obliczu wysokich cen energii oraz problemów z bezpieczeństwem energetycznym. W przeciwieństwie do poprzednich programów, takich jak Zielony Ład, nowy plan kładzie większy nacisk na przemysł i jego transformację w kierunku czystych technologii.

Plan dzieli się na trzy kluczowe elementy: pakiet deregulacyjny, Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii oraz Clean Industrial Deal. Główne cele to wsparcie przemysłu, obniżenie rachunków za prąd dla obywateli oraz promowanie energii odnawialnej.

Zgodnie z szacunkami Komisji Europejskiej, reforma przyniesie w bieżącym roku oszczędności w wysokości 45 miliardów euro, a do 2030 roku ma wynosić już 130 miliardów euro rocznie. Do roku 2040 oszczędności te mają wzrosnąć do 260 miliardów euro. Neil Makaroff z think tanku Strategic Perspectives zauważa, że strategia UE ma na celu nie tyle powrót do tradycyjnych źródeł energii, ile dekarbonizację gospodarki i stworzenie innowacyjnego środowiska dla produkcji neutralnej dla klimatu.

Dalsze plany obejmują również obniżenie podatków od energii elektrycznej, co mogłoby przynieść natychmiastowe korzyści dla konsumentów. Zmniejszenie stawki VAT z 23% na niższą mogłoby znacząco wpłynąć na codzienne wydatki obywateli. Ten krok jest jednak skomplikowany, ponieważ dochody z podatków zasilają budżety krajowe, co powoduje obawy wśród niektórych ekspertów, że równocześnie nie będzie to korzystne dla publicznych finansów.

Wśród innych działań, Komisja Europejska chce uprościć procesy związane z budową odnawialnych źródeł energii oraz zwiększyć dostępność konkurencyjnych dostawców energii. Rosnące ceny energii są spowodowane, według Komisji, głównie uzależnieniem od importowanych paliw kopalnych. Dlatego kluczowym celem jest rozwój infrastruktury oraz przejście na czyste źródła energii.

Jednakże pojawia się też obawa przed tzw. "gazową pułapką". Komisja Europejska planuje wsparcie dla rozwoju infrastruktury gazowej, co może prowadzić do dalszego uzależnienia od paliw kopalnych w momencie, gdy świat zmierza w stronę więcej zrównoważonej i ekologicznej przyszłości. Eksperci ostrzegają przed inwestowaniem w infrastrukturę gazową, która może okazać się zbędna, ponieważ zapotrzebowanie na gaz skroplony prawdopodobnie spadnie w nadchodzących latach.

Deregulacja sektora może z kolei prowadzić do osłabienia wymaganych standardów środowiskowych. Komisja planuje zwolnić większość przedsiębiorstw z obowiązku raportowania wpływu na środowisko, co budzi obawy o przejrzystość działań przedsiębiorstw. Krytycy tych działań argumentują, że mniejsze wymagania spowodują spadek innowacyjności i obniżenie standardów. W związku z tym, pomimo pozytywnych aspektów planu, mimo wszystko konieczne jest zachowanie równowagi między deregulacją a zachowaniem odpowiednich standardów ochrony środowiska.

Eksperci zwracają uwagę, że dobrym rozwiązaniem byłoby przemyślenie obecnych regulacji ESG, ale należy to zrobić w sposób przemyślany, aby nie zaszkodzić w dłuższej perspektywie. Wprowadzenie skutecznych raportów dotyczących zużycia energii i paliw może z kolei wspierać innowacje, a ostatecznie przynieść korzyści zarówno dla gospodarki, jak i środowiska.