Udar mózgu - alarmujące dane z Polski

Z najnowszego raportu Polskiego Towarzystwa Neurologicznego oraz Fundacji Zdrowie i Edukacja Ad Meritum opublikowanego w sierpniu 2024 roku wynika, że w Polsce co roku występuje ponad 90 tysięcy przypadków udaru mózgu, zwanego również „zawałem mózgu”. Zgłoszenia te stale rosną - jeszcze kilka lat temu było ich o 20 tysięcy mniej.

Główne przyczyny tego fatalnego stanu rzeczy to zły styl życia, spożywanie żywności wysoko przetworzonej, bogatej w sól i tłuszcze trans, nadużywanie używek, stres i brak właściwego wypoczynku. Niepokojące jest, że udary mózgu coraz częściej dotyczą osób młodszych. Udar niedokrwienny mózgu nie tylko prowadzi do zgonów, ale również jest jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności u dorosłych - uszkodzenie struktur mózgowych prowadzi do nieodwracalnych skutków. Przyjmuje się, że co piąta osoba, która przeżyje ostrą fazę udaru, wymaga stałej opieki do końca życia.

Na całym świecie udary mózgu uznawane są za trzecią najczęściej występującą przyczynę zgonów oraz najczęstszą przyczynę trwałej niepełnosprawności u dorosłych. Szacuje się, że co 4-5 osoba doświadczy udaru mózgu w swoim życiu, a co szósta osoba nie przeżyje tego zdarzenia.

Przyczyny udaru mózgu

Udar mózgu, określany również jako zawał mózgu, to wynik niedrożności naczynia krwionośnego, które zaopatruje mózg. Do bezpośrednich przyczyn udaru mózgowego należą:

- Zakrzepica - zakrzep tworzy się w naczyniach mózgowych, często w tętnicach wewnątrzczaszkowych, jako efekt miażdżycy lub uszkodzenia naczynia.

- Zatorowość - zator przemieszcza się z innej części ciała (np. serca w przypadku migotania przedsionków) i blokuje przepływ krwi w naczyniach mózgowych.

- Miażdżyca - złogi cholesterolu i wapnia mogą gromadzić się na ścianach naczyń, zwężając je i utrudniając dopływ krwi do mózgu.

- Nadciśnienie tętnicze - wysokie ciśnienie krwi może uszkadzać naczynia krwionośne, co sprzyja powstawaniu zakrzepów.

- Inne choroby - cukrzyca, zaburzenia krzepnięcia oraz choroby serca mogą zwiększać ryzyko udaru.

Objawy udaru

Objawy udaru mózgu zazwyczaj pojawiają się nagle i różnią się w zależności od obszaru mózgu, który został uszkodzony. Do najczęstszych symptomów udaru zaliczają się:

- Nagłe osłabienie lub paraliż jednej strony ciała (twarzy, ręki lub nogi).

- Problemy z mówieniem i rozumieniem języka - osoba może mieć trudności w wyrażaniu się lub zrozumieniu mowy.

- Zaburzenia widzenia - mogą wystąpić problemy z widzeniem na jedno oko lub podwójne widzenie.

- Nagły, intensywny ból głowy, często opisany jako „najgorszy ból w życiu”.

- Problemy z równowagą i koordynacją, prowadzące do zawrotów głowy i upadków.

Szybkie rozpoznanie udaru - test FAST

W przypadku podejrzenia udaru mózgu kluczowa jest szybka reakcja. Opracowano test FAST, który pomaga w łatwym rozpoznawaniu objawów:

- F (Face) - opadnięcie kącika ust, asymetria twarzy.

- A (Arms) - osłabienie lub niemożność uniesienia jednej ręki.

- S (Speech) - problemy z mówieniem, niewyraźna mowa.

- T (Time) - szybkie działanie jest kluczowe, niezwłocznie wezwij pomoc.

Leczenie udarów

Kluczowe znaczenie ma czas, w jakim rozpoczyna się leczenie, aby zminimalizować ryzyko trwałego uszkodzenia mózgu. W przypadku podejrzenia udaru mózgu nie zwlekaj - wzywaj pogotowie. Leczenie udaru mózgu może obejmować zarówno metody farmakologiczne (np. leki trombolityczne), jak i chirurgiczne. Ważne jest także zapobieganie udarom poprzez kontrolowanie czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie, cukrzyca czy hipercholesterolemia. Wprowadzenie zdrowego stylu życia, regularna aktywność fizyczna oraz odpowiednia dieta mogą znacznie obniżyć ryzyko wystąpienia udaru mózgu.

Nie bądź obojętny! Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka!

Udar mózgu to poważny problem zdrowotny, który dotyka coraz większą liczbę Polaków. Korzystaj z badań profilaktycznych i dbaj o swoje zdrowie, aby minimalizować ryzyko!