Kaczyński: geniusz czy katastrofa?

Grzegorz Wysocki: Czy Jarosław Kaczyński to polityczny geniusz i strateg, czy może raczej katastrofa i hochsztapler? Czy możemy to ostatecznie wyjaśnić?

Robert Krasowski: Obawiam się, że to pytanie pozostanie bez odpowiedzi…

Znam cię, a nie mogę zaakceptować takiej odpowiedzi.

Gdybym miał wybrać, powiedziałbym, że Kaczyński to bardziej geniusz niż potwór, przynajmniej jeśli chodzi o jego umiejętności polityczne. Nie ma w jego działaniach okrucieństw, bardziej idzie o chuligańską zuchwałość, która ma na celu zastraszenie przeciwnika. To dzięki tej zuchwałości zbudował swoją niezwykłą technikę rządzenia.

Geniusz polityczny Kaczyńskiego

Jak widzisz jego geniusz, jeśli chodzi o warsztat polityczny?

Porównując polityków do sportowców i analizując ich możliwości, Kaczyński wyróżnia się na tle innych. Jego debiut w polityce w 1989 roku pokazał, że jest wyjątkowy. Z łatwością pokonał Mazowieckiego, Geremka, a nawet Wałęsę. Nie potrafili nadążyć za jego tempem i zanim zdążyli odpowiedzieć na cios, Kaczyński już zadawał kolejne. Wówczas jego styl był równie zuchwały.

Kaczyński zignorował normy swojej epoki; w sposób elegancki stigmatyzował swoich przeciwników. Używał języka pomówień, zaciętej retoryki, która z czasem stała się jego znakiem rozpoznawczym. Wprowadził do polskiej polityki zupełnie nowy rodzaj broni: całkowity brak skrupułów. Po dekadzie nieobecności w polityce, wrócił na szczyty władzy z jeszcze większą siłą i charyzmą, skupiając wszystko wokół siebie.

Kaczyński jako hochsztapler?

Zauważam, że z tej perspektywy Kaczyński jest postrzegany przez niektórych jako hochsztapler.

Czasami tak, ale nie jest sam; ta cecha panuje w polityce. Demokracja ma swój sposób na realizację polityki poprzez kłamstwa…

Polityka a prawda

Chcesz powiedzieć, że w polityce nie ma miejsca dla prawdy?

Prawda w polityce często bywa nieakceptowalna. Kto by głosował na Tuska, gdyby powiedział prawdę w kampanii? Że nie będzie rozliczeń z PiS-em, że nie spełni obietnic?

Dlaczego Kaczyński nie zniszczył demokracji?

Skoro Kaczyński jest takim geniuszem, dlaczego nie zdołał zniszczyć demokracji w Polsce? Dlaczego nie jest tak skuteczny jak Orban na Węgrzech?

Bo nie chciał.

Czyli to wystarczy? Nie trzeba nic więcej robić, wystarczy tego chcieć?

Nie próbował obalić systemu w dosłownym sensie, tylko nigdy nie pchnął go do takiego kroku. Często jednak stawał w opozycji do różnych instytucji, co można uznać za jego styl działania.

Kaczyński jako strateg

Twoja książka "Klucz do Kaczyńskiego" przedstawia go jako znakomitego stratega, genialnego szaleńca.

Nie tylko on jest szalony; wielu polityków w Polsce podchodzi do polityki w podobny, nieprzewidywalny sposób. Polskie elity intelektualne wydają się nie zdawać sprawy z demokratycznych realiów, co prowadzi do wyidealizowanego obrazu rzeczywistości. Nawet po upadku komunizmu, wyobrażały sobie, że są odpowiedzialne za "ratowanie" Polski, nie rozumiejąc, że Polska jest już wolna i nie potrzebuje ich ocalenia.

Styl rządzenia Kaczyńskiego

Temat Kaczyńskiego powraca jak bumerang, a twoje zrozumienie jego działań jest niezwykle ciekawe. Jaka jest twoja ocena jego stylu rządzenia w kontekście polskiej rzeczywistości?

Kaczyński, jako typowy przedstawiciel warszawskiej inteligencji, nie miał styczności z rzeczywistością. Jego matka była pracownikiem instytutu badawczego; wychowywał się w hermetycznym świecie, co czyni go odległym od problemów „zwykłych ludzi”. Po 1989 roku, jego podejście do społeczeństwa opierało się na potencjale wyzysku, co nie tylko nie przysłużyło się prawdziwej demokracji, ale pozwoliło na wzrost populizmu.

Kaczyński jako chuligan?

Twoje wnioski są prowokacyjne i skłaniają do myślenia. Kaczyński może być chuliganem, ale w Polsce nie stawiany jest w kontekście pojedynczych przestępstw - to bardziej skomplikowany proces. Czy naprawdę można go określić mianem chuligana?

Zgadza się, Kaczyński to polityk, który działa w nieetycznych ramach, ale nigdy nie posunął się do clou prawdziwej przemocy. Wszyscy zaczynamy dostrzegać, że choć jego działania są bezprecedensowe, nie przekraczają granic prawa.

Konsekwencje dla Kaczyńskiego

Czy uważasz, że Kaczyński może chodzić po ziemi bez konsekwencji?

Tak, wielu polityków w Polsce tego doświadcza, bo znają granice, których nie należy przekraczać. Bez względu na działania, które mogą być moralnie wątpliwe, chuligaństwo w polskim prawodawstwie ma swoje ograniczenia.

Stan rzeczy w polskiej polityce

Wówczas musimy ponownie spojrzeć na obecny stan rzeczy w polskiej polityce...

Kaczyński nie jest tylko wandalem; jego działania to haniebne praktyki, które mogłyby być sędziowane jako chuligaństwo, ale nie możemy ich traktować jako zbrodnie. Zamiast obalić system, chce kontrolować jego najwyższe struktury i to jest jego cel.

Nowy standard polityczny w Polsce

Wszystko sprowadza się do nowego standardu politycznego, który Kaczyński wprowadza do Polski, wiodąc do złożonego obrazu, w który ujęto polityczną grę w interesy i ambicje władzy.

Konstruktywne elementy polityki Kaczyńskiego?

Czy kiedykolwiek przypuszczałeś, że moglibyśmy widzieć w polityce Kaczyńskiego coś konstruktywnego?

To dość ironiczne, ale Kaczyński w pewnym sensie potrafił zjednoczyć polski szyld polityczny pod jego rządami, co może budzić pewne refleksje. Jego podział wzmacniał jednak pozycję populizmu, co w konsekwencji rodziło nowe konflikty.

Polityka w Polsce to bardziej złożona gra niż wielu chciałoby sądzić, nie brak w niej chuligaństwa, ale też strategii. Kaczyński pozostaje centralną postacią w tej grze i nikogo nie pozostawia obojętnym.