Wojna i religia: nowe regulacje w Ukrainie

Ukraiński parlament uchwalił ustawę nr 3894-IX - "O ochronie porządku konstytucyjnego w działalności organizacji religijnych". To krok w odpowiedzi na długotrwałe powiązania struktury cerkiewne z Rosją. Prawo wprowadza dziewięciomiesięczny okres przejściowy, który właśnie dobiegł końca, koncentrując się na Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej związanej z Patriarchatem Moskiewskim.

Zagrożenia związane z działalnością cerkwi

Pomimo prób oddzielenia się od Moskwy, w wielu parafiach nadal modli się za patriarchę Cyryla, znanego z ideologicznego wsparcia dla "rosyjskiego świata" i wojny na Ukrainie. Po 20 maja Ukraina zyskała nowe narzędzia prawne do badania powiązań religijnych struktur z rosyjską cerkwią, co może prowadzić do ich zamknięcia. Społeczne poparcie dla tej decyzji jest ogromne, szczególnie w świetle podejrzeń o współpracę niektórych przedstawicieli cerkwi z rosyjskimi służbami specjalnymi.

Cerkiew pod pręgierzem ustawy

Nowa ustawa, uchwalona w sierpniu 2024 roku, nie zakazuje formalnie działania żadnej organizacji religijnej, ale jasno określa, że na terenie Ukrainy nie mogą funkcjonować struktury związane z państwem-agresorem. Szacuje się, że w Ukrainie nadal działa około 10 tysięcy parafii związanych z patriarchatem moskiewskim.

Czas transformacji: od Moskwy ku niezależności

Mimo że Ukraina otrzymała Tomos o autokefalii w 2019 roku, wiele wspólnot pozostaje pod jurysdykcją Cerkwi Moskiewskiej. W obliczu rosyjskich agresji zaufanie do Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego rośnie, a do tej pory przeszło do niego ponad 1900 parafii. Najdynamiczniejsze zmiany zachodzą w zachodnich i centralnych regionach kraju.

Agentura w sutannach: szpiegostwo w cerkwi

Po rosyjskiej inwazji w 2022 roku Ukraińska Cerkiew Prawosławna starała się zerwać więzi z Moskwą. Jednak badania wykazały, że zmiany były głównie kosmetyczne. Ukraińskie służby bezpieczeństwa wszczęły już ponad 100 postępowań karnych wobec duchownych związanych z patriarchatem moskiewskim, w tym szereg przypadków szpiegostwa.

Dramatyczne przykłady zdrady

Służby zlikwidowały siatkę szpiegowską w Charkowie, w której znajdował się diakon, przekazujący Rosjanom informacje o ukraińskich pozycjach wojskowych. W obwodzie winnickim ksiądz został skazany na pięć lat więzienia za publiczne wychwalanie Putina. Inny przypadek dotyczył metropolity, który ujawniał pozycje ukraińskich żołnierzy podczas nabożeństw.

Cerkiew jako narzędzie rosyjskich agresji

Religijno-polityczne powiązania składują daleko idące konsekwencje — patriarcha Cyryl otwarcie wspiera agresję na Ukrainę. Wobec nasilających się działań ukraińskich służb, Cerkiew Moskiewska znajduje się w środku burzy, a jej przyszłość staje pod znakiem zapytania.