Eksperci Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w najnowszym raporcie wskazują, że szczepionki mogą odegrać przełomową rolę w walce z jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnej medycyny, jakim jest antybiotykooporność.

Nadużywanie i powszechne stosowanie antybiotyków prowadzi do rosnącej liczby zgonów spowodowanych infekcjami opornymi na te leki. Statystyki pokazują, że rocznie na świecie umiera prawie 5 milionów pacjentów z powodu antybiotykooporności.

Z raportu wynika, że właściwe wykorzystanie szczepionek mogłoby zmniejszyć zapotrzebowanie na antybiotyki aż o 22% - czyli prawie 2,5 miliarda dawek rocznie. Specjaliści przeanalizowali szczepionki chroniące przed 22 patogenami, w tym także przed wirusami, które mogą prowadzić do wtórnych infekcji bakteryjnych.

Wprowadzenie szczepionek na stany zapalne płuc związane z pneumokokami oraz na bakterie Haemophilus influenzae typu B mogłoby uratować rocznie 106 tysięcy ludzi przed śmiercią spowodowaną antybiotykoopornością. Z kolei nowe szczepionki na gruźlicę i Klebsiella pneumonia mogłyby również uratować życie 543 tysięcy pacjentów, gdyż badania takich preparatów są już w toku.

WHO podkreśla, że osoby zaszczepione mają znacznie mniejsze ryzyko zachorowania na infekcje wtórne, co powoduje mniejsze zapotrzebowanie na antybiotyki. Przykładowo, szczepienia przeciwko pneumokokom mogłyby zmniejszyć użycie antybiotyków o 33 miliony dawek, jeśli do 2030 roku zaszczepiono by 90% dzieci.

Pneumokoki są jednymi z najgroźniejszych patogenów, odpowiedzialnych co roku za 1,5 miliona zgonów na całym świecie, w tym około miliona związanych z zapaleniem płuc. W szczególności dzieci i osoby starsze są grupą najbardziej narażoną na te infekcje.

Leczenie gruźlicy wiąże się z użyciem 11,3 miliarda dawek antybiotyków rocznie. Według WHO, wprowadzenie bardziej skutecznej szczepionki mogłoby zredukować zapotrzebowanie na antybiotyki w przypadku gruźlicy o 1,2 do 1,9 miliarda dawek rocznie, co stanowi znaczne oszczędności dla systemów ochrony zdrowia.

Globalny koszt leczenia bakterii odpornych na antybiotyki szacuje się rocznie na 730 miliardów dolarów. Wszelkie działania na rzecz lepszego wykorzystania szczepionek mogłyby zredukować te koszty o jedną trzecią.

Antybiotykooporność jest jednym z najistotniejszych problemów zdrowotnych XXI wieku. Na niedawnej sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w 2024 roku przyjęto deklarację na rzecz redukcji liczby zgonów z powodu antybiotykooporności o 10% do 2030 roku, co przekłada się na około 500 tysięcy uratowanych życia rocznie.

Bez skuteczniejszych szczepień osiągnięcie tego celu będzie niezwykle trudne - podsumowali eksperci WHO.