Nauka

Zjawisko Lunar X na Księżycu – nie przegap tego w czwartek!

2025-03-05

Autor: Agnieszka

Pełny obrót Księżyca wokół Ziemi trwa dokładnie 29,5 dnia i dzieli się na cztery fazy: nów, pierwszą kwadrę, pełnię oraz trzecią kwadrę. Już w ten czwartek Księżyc wkroczy w pierwszą kwadrę, co oznacza, że mieszkańcy Europy oraz Ameryki Północnej będą mieli doskonałą okazję, aby zobaczyć wyjątkowe cienie na jego powierzchni, układające się w charakterystyczne kształty litery V oraz X.

Termin "Lunar X" nie ma jednoznacznego pochodzenia, jednak zjawisko to jest fascynującym przykładem, jak gra światła i cieni na Księżycu może wywołać pewne iluzje optyczne. Alternatywna nazwa „Werner X” nawiązuje do najbliższego krateru, który jest odpowiedzialny za powstawanie tego niezwykłego znaku na Księżycu.

Misterne znaki na Księżycu

Omawiane znaki, X oraz V, są wynikiem podlewania światła słonecznego na powierzchni Księżyca i są to właściwie cienie kraterów, które dzięki odpowiedniemu oświetleniu tworzą fascynujące wizualne iluzje. To przykład na to, jak topografia Księżyca oraz kąt padania promieni słonecznych mogą zakłócić nasze postrzeganie. Warto dodać, że tego rodzaju zjawiska są do obserwacji w przyznanych warunkach na całym świecie.

Jak uchwycić zjawisko X i V na Księżycu?

Nie potrzeba zaawansowanego sprzętu; wystarczy lornetka lub teleskop i obserwowanie tzw. terminatora – linii oddzielającej oświetloną część Księżyca od ciemnej. To właśnie u tej granicy kraterów można dostrzec najwięcej szczegółów. Słońce, znajdując się blisko horyzontu, powoduje wydłużenie cieni, co uwydatnia trójwymiarowość Księżyca.

Warto pamiętać, że nie co miesiąc Księżyc będzie w idealnej pozycji, by można było dostrzec te znaki, jednak wydarzenie to ma miejsce przynajmniej kilka razy w roku, głównie około czterech godzin po nowiu.

Gdzie szukać znaków na Księżycu?

Znak V można dostrzec na średniej wysokości Księżyca, a jego kształt tworzony jest przez cienie kraterów Blanchinus, La Caille i Purbach. Znak X znajduje się tuż poniżej, w części południowej i otacza go krater Ukerta oraz mniejsze kraterki. Warto również zwrócić uwagę na znak L, który pojawia się pod tymi literami, a jego dostrzeżenie wymaga sprzyjającego światła. Niniejsze zjawiska nie są stałe – ich widoczność zależy od kątów i pozycji Słońca.

Krótka dostępność zjawiska stanowi wyzwanie, ponieważ znaki na Księżycu są aktywne tylko przez pewien czas w swoim cyklu. Najbliższą okazją do zaobserwowania X i V na Księżycu będzie czwartek, a warunki są idealne zarówno dla miłośników astronomii jak i amatorów.

Przewiduje się, że znak X będzie widoczny na Księżycu około północy, znikając po upływie około godziny. To idealna pora na naukę i podziwianie nocnego nieba - nie przegapcie tego spektakularnego zjawiska!