Czarne dziury od lat fascynują astronomów, a dotychczas były najczęściej obserwowane w układach podwójnych, gdzie jedna z nich przyciągał materiał od orbitującej gwiazdy. Jednak najnowsze badania dostarczają zupełnie nowych informacji, które mogą zmienić nasze postrzeganie tych tajemniczych obiektów. Zespół badaczy odkrył, że V404 Cygni, znany dotąd jako układ podwójny, w rzeczywistości składa się z nie jednej, ale trzech gwiazd!

V404 Cygni znajduje się 7,8 tys. lat świetlnych od Ziemi i zawiera czarną dziurę, której masa wynosi aż dziewięciokrotność masy Słońca. Po raz pierwszy została ona zaobserwowana w 1992 roku i od tego czasu stała się przedmiotem intensywnych badań. W 2022 roku NASA przeprowadziła niezwykły eksperyment, przekształcając echa świetlne z tego systemu w dźwięki, co pozwoliło nam „usłyszeć” czarną dziurę i zyskać nowe informacje na temat warunków panujących w jej otoczeniu.

Zaskakujące jest, że w układzie tym znajdują się trzy gwiazdy, a nie tylko jedna. Dotąd sądzono, że V404 Cygni ma jedynie jednego towarzysza, który powoli traci swoją materię na rzecz czarnej dziury. Jednak nowo odkryta gwiazda, choć znajdująca się znacznie dalej, wciąż jest częścią tej samej konfiguracji. To oznacza, że mamy do czynienia z potrójnym układem, w którym dwie gwiazdy orbitują wokół jednej czarnej dziury.

Co ciekawe, jedna z gwiazd obiega czarną dziurę w czasie krótszym niż tydzień, podczas gdy druga, oddalona o około 3,5 tys. jednostek astronomicznych, potrzebuje na to aż 70 tysięcy lat. Dla lepszego wyobrażenia, ta odległość to około 100-krotnej odległości między Plutonem a Słońcem.

Jak doszło do powstania takiego układu? To jedno z największych wyzwań dla naukowców. Tradycyjne teorie głoszą, że czarne dziury tworzą się w wyniku wybuchów supernowych, które powinny odrzucić wszystko wokół. Jednak w przypadku V404 Cygni, druga gwiazda nie została wyrzucona, co sugeruje, że proces jej powstania przebiegał inaczej.

Badacze podejrzewają, że mogło to być wynikiem tzw. bezpośredniego kolapsu - procesu, w którym gwiazda zapada się pod wpływem własnej grawitacji, bez towarzyszącej eksplozji. Taka hipoteza jest niezwykle ważna, ponieważ sugeruje, że w kosmosie mogą istnieć jeszcze inne, nieodkryte układy potrójne podobne do V404 Cygni.

To zdumiewające odkrycie podkreśla, jak wiele jeszcze musimy nauczyć się o wspaniałym i tajemniczym wszechświecie. Odkrycie V404 Cygni może zainspirować nowe badania nad strukturą i ewolucją układów gwiazdowych, a także wyjaśni mechanizmy powstawania czarnych dziur!